Jawapan bagi Pertanyaan Bertulis PT055 & PT080

SOALAN

Yang Berhormat Dr. Awang Haji Mahali bin Haji Momin

Yang Berhormat Dr. Awang Haji Mahali bin Haji Momin meminta Menteri Pengangkutan dan Infokomunikasi menyatakan bagaimanakah Kementerian bersedia bagi Brunei Tourism 2027 dan memastikan sistem pengangkutan awam dan smart mobility solutions seperti digital payments, real-time information dan destination connectivity akan bersedia untuk menyokong keperluan pelancong agar, pengalaman mereka menjadi lancar, cekap dan bertaraf antarabangsa?

Yang Berhormat Pehin Orang Kaya Johan Pahlawan Dato Seri Setia Awang Haji Adanan bin Begawan Pehin Siraja Khatib Dato Seri Setia Haji Md. Yusof

Yang Berhormat Pehin Orang Kaya Johan Pahlawan Dato Seri Setia Awang Haji Adanan bin Begawan Pehin Siraja Khatib Dato Seri Setia Haji Md. Yusof meminta Menteri Pengangkutan dan Infokomunikasi menyatakan setakat manakah status perkembangan dan pelaksanaan penambahbaikan sistem pengangkutan awam yang lebih efektif, cekap dan bersistematik mengikut standard antarabangsa, bagi mengatasi rungutan pelancong dan orang ramai serta menjadi alternatif kos rendah bagi golongan kurang berkemampuan?

JAWAPAN

Yang Berhormat Menteri Pengangkutan dan Infokomunikasi

Pertama, dari perspektif Tahun Melawat Brunei 2027, Kementerian melihat pengangkutan awam sebagai sebahagian daripada infrastruktur sokongan kepada sektor pelancongan. Pengalaman pelancong tidak hanya bergantung kepada destinasi yang dikunjungi, tetapi juga kepada sejauh mana mereka dapat bergerak dari satu destinasi ke destinasi yang lain dengan mudah, selamat, cekap dan berpatutan.

Sehubungan itu, persediaan Kementerian tidak hanya tertumpu kepada menambah bilangan bas atau laluan, tetapi kepada pembangunan ekosistem pengangkutan awam yang lebih bersepadu dan disokong oleh teknologi.

Antara pendekatan utama yang sedang dilaksanakan ialah:

• penyediaan rangkaian bas bagi laluan-laluan utama yang mempunyai permintaan penumpang yang lebih tinggi, dengan jadual dan perkhidmatan yang lebih teratur;
• pengenalan Demand Responsive Transit atau DRT, iaitu perkhidmatan yang lebih fleksibel berdasarkan permintaan penumpang, khususnya bagi kawasan yang tidak sesuai diliputi oleh laluan bas tetap;
• penambahbaikan kemudahan perhentian bas dan infrastruktur berkaitan bagi meningkatkan keselesaan, keselamatan dan kebolehcapaian; dan
• penerapan Smart Transportation System atau STS, termasuk penggunaan teknologi bagi menyokong pengurusan perkhidmatan dan pengalaman pengguna.

Dari segi pengalaman pengguna pula, antara perkara yang sedang dibangunkan ialah keupayaan untuk mendapatkan maklumat perjalanan secara masa nyata, termasuk kedudukan bas dan jangkaan waktu ketibaan, di samping kemudahan tempahan bagi perkhidmatan secara on-demand. Dalam konteks ini, aspek seperti digital payments, real-time information dan destination connectivity juga merupakan antara elemen yang akan menyokong pengalaman perjalanan yang lebih lancar dan mesra pengguna, khususnya bagi pelancong. Dengan adanya sistem sedemikian, matlamatnya ialah supaya perjalanan daripada satu destinasi ke destinasi yang lain menjadi lebih mudah dirancang, lebih telus dan lebih mesra pengguna.

Kedua, dari segi penambahbaikan sistem pengangkutan awam secara keseluruhan, Kementerian telah mengambil beberapa langkah ke arah mewujudkan perkhidmatan yang lebih efektif, cekap dan sistematik. Proses ini sebenarnya telah bermula lebih awal. Pada 6 Disember 2023, Request for Information (RFI) bagi Core Bus Network Services dan Smart Transportation System telah dikeluarkan dan ditutup pada 1 Februari 2024. Seterusnya, Request for Proposal (RFP) bagi penyediaan, pengendalian, pengurusan dan penyelenggaraan perkhidmatan pengangkutan awam telah dikeluarkan pada 2 Oktober 2024 dan ditutup pada 11 Mac 2025.

Hasil daripada proses penilaian tersebut, sebuah syarikat telah dikenal pasti berpotensi untuk menawarkan perkhidmatan DRT. Sehubungan itu, Jabatan Pengangkutan Darat telah mengeluarkan License to Operate kepada syarikat berkenaan pada 30 April 2026.

Walau bagaimanapun, pemberian lesen tersebut bukan bermakna perkhidmatan boleh terus beroperasi tanpa persediaan lanjut. Aspek seperti kesiapsiagaan pengendali, perancangan operasi, infrastruktur, teknologi, keselamatan dan pengalaman pengguna perlu dipastikan terlebih dahulu.

Oleh yang demikian, Kementerian bercadang untuk melaksanakan DRT secara berperingkat, dengan dua zon sebagai permulaan sebelum dipertimbangkan untuk diperluaskan ke zon-zon lain berdasarkan permintaan dan keberkesanan perkhidmatan.

Dalam melaksanakan penambahbaikan ini, Kementerian turut mengambil kira amalan terbaik dan standard antarabangsa dalam perancangan, pengurusan dan penyampaian perkhidmatan pengangkutan awam. Ini merangkumi aspek keselamatan, kebolehcapaian, kebolehpercayaan, kecekapan operasi, penyampaian maklumat kepada pengguna serta penggunaan teknologi secara bersepadu.

Pada masa yang sama, di bawah Rancangan Kemajuan Negara Ke-12, Jabatan Pengangkutan Darat turut melaksanakan penambahbaikan terhadap infrastruktur pengangkutan awam, termasuk menaik taraf dan memasang tiang serta pondok perhentian bas di seluruh negara. Ini merupakan aspek asas tetapi penting kerana kualiti perkhidmatan awam bukan hanya diukur melalui kekerapan bas, tetapi juga melalui keselesaan, keselamatan dan kebolehcapaian keseluruhan perjalanan.

Ketiga, Kementerian memberi perhatian khusus kepada aspek kemampuan dan keterangkuman.

Pengangkutan awam mempunyai dimensi sosial yang penting. Bagi sebahagian masyarakat, khususnya mereka yang tidak mempunyai kenderaan persendirian, pengangkutan awam merupakan satu keperluan untuk ke tempat kerja, institusi pendidikan, kemudahan kesihatan dan perkhidmatan asas. Atas sebab itu, matlamat Kementerian bukan sekadar menyediakan perkhidmatan yang lebih moden, tetapi memastikan perkhidmatan tersebut mampu digunakan oleh masyarakat yang memerlukannya.

Dalam hubungan ini, Kementerian turut meneliti kaedah pengoperasian, kadar tambang yang bersesuaian serta bentuk sokongan yang diperlukan bagi memastikan perkhidmatan dapat dikekalkan secara berterusan. Ini mengambil kira hakikat bahawa di banyak negara, pengangkutan awam memerlukan sokongan Kerajaan, khususnya pada peringkat awal apabila jumlah penumpang belum mencapai tahap yang dapat menampung kos operasi sepenuhnya.

Perkara ini juga telah dibincangkan bersama Menteri Penyelaras bagi Dasar-Dasar Sosial dan Tenaga Manusia, termasuk kemungkinan melaksanakan perkhidmatan percubaan atau projek rintis bagi menilai keberkesanan model pengangkutan yang dicadangkan, termasuk DRT, dari sudut sosial, kos, akses dan kemampanan.

Keempat, dari sudut dasar, Kementerian tidak melihat Tahun Melawat Brunei 2027 sebagai titik akhir kepada usaha ini.

Persediaan untuk tahun tersebut merupakan satu pemangkin, tetapi penambahbaikan pengangkutan awam yang sedang dirancang adalah pelaburan jangka panjang untuk negara dan rakyat.

Apa yang ingin dibangunkan ialah satu sistem yang bukan sahaja dapat membantu pelancong bergerak dengan lebih mudah, tetapi pada masa yang sama memberikan pilihan mobiliti yang lebih baik kepada rakyat, mengurangkan kebergantungan kepada kenderaan persendirian dan menyokong aktiviti ekonomi di seluruh negara.

Dengan kata lain, pelancongan merupakan salah satu pengguna sistem tersebut, tetapi rakyat adalah penerima manfaat jangka panjangnya.

Justeru, hala tuju Kementerian adalah untuk menggabungkan rangkaian bas yang lebih teratur, perkhidmatan DRT, infrastruktur yang lebih baik, penggunaan teknologi dan mekanisme sokongan yang bersesuaian dalam membentuk satu ekosistem pengangkutan awam yang lebih bersepadu.

Pelaksanaannya pula memerlukan kerjasama merentas Kerajaan, pihak berkuasa, pengendali perkhidmatan dan pihak berkepentingan melalui pendekatan Whole-of-Nation, kerana pengangkutan awam bukan tanggungjawab satu agensi sahaja, tetapi merupakan sebahagian daripada ekosistem pembangunan negara.

Matlamat Kementerian bukan sekadar menyediakan lebih banyak bas, tetapi membina satu sistem pengangkutan awam yang boleh dipercayai, mudah diakses, berpatutan dan bersedia untuk masa hadapan, untuk rakyat Brunei dan juga para tetamu yang datang ke negara ini.

---